พุทธมหายานจากอินเดีย มีพระสูตรหนึ่ง ชื่อพระพุทธไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาราชามูลปณิธานสูตร แปลเป็นภาษาจีน ราวพุทธศตวรรษที่ 10 มีความตอนหนึ่งว่า

ดูก่อนกุลบุตร จากที่นี้ไปทางทิศตะวันออก ผ่านโลกธาตุอันมีจำนวนดุจเม็ดทรายในคงคานที 10 นทีรวมกัน ณ ที่นั้น มีโลกธาตุหนึ่ง นามว่า วิสุทธิไพฑูรยโลกธาตุ ณ โลกธาตุนั้น มีพระพุทธเจ้าซึ่งทรงพระนามว่า ไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาตถาคต พระองค์ถึงพร้อมด้วยพระภาคอันเป็นพระอรหันต์.......

พระองค์ทรงตั้งมหาปณิธาน 12 ประการ

ตัวอย่างปณิธาน ข้อหนึ่ง คือ ข้อ 7 ในกาลใด ที่เราได้บรรลุพระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ หากยังมีสรรพสัตว์อันเป็นความทุกข์เบียดเบียน ปราศจากที่พึ่งพิงและที่อยู่อาศัย ปราศจากแพทย์และยา ปราศจากวงศาคณาญาติ อันความยากจนข้นแค้นมีทุกข์มาเบียดเบียนแล้ว

เพียงแต่นามของเราผ่านโสตของเขาเท่านั้น

ขอสรรพความเจ็บป่วย จงปราศไปสิ้น เป็นผู้มีกายใจอันผาสุก มีบ้านเรือนอาศัยพรั่งพร้อมด้วยธนสารสมบัติ จนที่สุดก็จักได้สำเร็จแก่พระโพธิญาณ

เพราะศรัทธาจากพระสูตรนี้...พุทธศาสนิกชน ฝ่ายมหายาน ในจีน ญี่ปุ่น เกาหลี ทิเบต เวียดนาม เขมร กระทั่งประเทศไทย จึงเคารพนับถือ พระพุทธปฏิมาของพระไภษัชยคุรุ กันไม่น้อย

นี่คือที่มาของการสร้างองค์พระปฏิมา ปางถือบาตรน้ำมนต์ หรือผลสมอ ขนาดเล็ก

ที่เรียกกันว่าพระกริ่ง...

ในพิธีหล่อรูปเหมือน สมเด็จพระสังฆราช (แพ) วัดสุทัศน์ เมื่อ พ.ศ.2517 สมาคมสำนักวัดสุทัศน์ ได้พิมพ์หนังสือเรื่องพระกริ่งวัดสุทัศน์ ขึ้นมาเล่มหนึ่ง ถือเป็นบรรทัดฐานสำคัญของการดูพระกริ่งในสายวัดสุทัศน์ ปัจจุบัน...มีคำอธิบายความหมายของพระกริ่ง ไว้ว่า

จุดหมายของคำว่ากริ่ง เป็นเม็ดกลมอยู่ในฐานพระกริ่ง จับขึ้นเขย่ามีเสียงดังกังวาน คำว่ากริ่ง กล่าวกันว่า มาจากคำว่า กิงกุสโล ซึ่งมีความหมายถึง นิพพาน สมเด็จพระสังฆราช (แพ) เคยรับสั่งให้พระเถระผู้ใหญ่ เจ้านาย และข้าราชการผู้ใหญ่ฟังว่า เม็ดกลมของเม็ดกริ่ง คือ ตัวอนัตตา ทุกสิ่งทุกอย่างในโลกนี้เป็นสูญ

“พระกริ่งของฉันใช้ทำน้ำมนต์ เมื่อมีทุกข์ร้อนนานาประการ ดับทุกข์โศกโรคภัย เสนียดจัญไรนานาประการ บังเกิดมงคลแก่ตนเองด้วย”

รูปแบบพระกริ่ง แบบที่หล่อองค์พระด้วยการเปิดก้น นำเม็ดกริ่งใส่แล้วปิดผนึกด้วยแผ่นโลหะ เรียกว่า พระกริ่งนอก พระกริ่งปวเรศ วัดบวรฯรับแบบอย่างการสร้างมา แตกต่างตรงที่เติมกลีบบัวที่ฐานด้านหลัง

จนมาถึงพระกริ่งสายวัดสุทัศน์ สมเด็จพระสังฆราช (แพ) ท่านสร้างแบบบรรจุเม็ดกริ่งไว้ในหุ่นขี้ผึ้ง ก่อนเททอง วิธีหล่อพระกริ่งแบบนี้ เรียกกันต่อมาว่า พระกริ่งใน

กระบวนการสร้างพระกริ่งในสายวัดสุทัศน์ มีกรรมวิธีซับซ้อน ค่อนข้างยากลำบาก ส่วนผสมโลหะ ต้องใช้โลหะทั้ง 9 (นวโลหะ) โลหะแต่ละชนิดใช้น้ำหนักตามสัดส่วนต่อไปนี้

ชิน 1 บาท จ้าวน้ำเงิน 2 บาท เหล็กละลายตัว 3 บาท บริสุทธิ์ 4 บาท ปรอท 5 บาท สังกะสี 6 บาท ทองแดง 7 บาท เงิน 8 บาท และทองคำ 9 บาท

ผสมโลหะทำเป็นแผ่นบาง แล้วจึงมีพิธีลงพระยันต์ ลงแล้วก็ลบ แล้วก็ลงพระยันต์องค์ใหม่ ผ่านกระบวนการประณีตและซับซ้อนมากมาย ก่อนจะถึงวันกำหนดสร้างพระกริ่ง

สมเด็จพระสังฆราช (แพ) ทรงสร้างพระกริ่งปีละหนึ่งครั้ง ทรงถือฤกษ์ วันกลางเดือน 12 เวลา 24.00 น. ตรง จำนวนพระกริ่งทรงกำหนดตามกำลังวัน...

เช่นวันนั้น เช่นวันอาทิตย์ ทรงสร้าง 6 องค์ วันจันทร์ 15 องค์ วันอังคาร 8 องค์ วันพุธ 17 องค์ วันพฤหัส 19 องค์ วันเสาร์ 10 องค์

คนที่ได้ มักมาขอจอง...กับสมเด็จท่านตั้งแต่ ในพรรษา พร้อมด้วยเงินกลม 1 เม็ด และธนบัตร 1 บาท เป็นค่าแรงช่างหล่อช่างแต่ง

หนังสือสมาคมสำนักวัดสุทัศน์ เขียนไว้ด้วยว่า สมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 จนถึงสมัยปัจจุบัน มีการสร้างพระกริ่งกันเหลือเฟือ แต่ไม่ค่อยมีใครทำถูกต้องตามกรรมวิธี เพราะส่วนใหญ่ต้องการของถูก เช่นอ้างว่าเอาเนื้อชนวนจากที่อื่นมาผสมรวมกันแล้วหล่อ

บางรายมักง่ายไปจ้างโรงหล่อเต็มองค์แล้วก็เจาะก้นเอาเม็ดลูกปืนใส่ ได้พระกริ่งแบบใหม่ แต่เสียมาตรฐานพระกริ่งแบบโบราณ

พระกริ่งสังฆราช (แพ) วัดสุทัศน์ ทุกรุ่นเริ่มแต่รุ่นแรก ปี 2441 จนถึง รุ่นสุดท้าย ปี 2486 (รุ่นเชียงตุง) มีจำนวนน้อย เป็นของหายาก มีคนต้องการมาก ราคาจึงแพงมาก บางรุ่นเกินหลักล้าน

แต่กระนั้น แม้ไม่ใช้ความฉลาดรอบคอบ ในการเช่าหา แม้จ่ายแพงกว่า ก็ยังได้พระกริ่งปลอม.

                                                                                                                    ที่มา http://www.thairath.co.th ขอขอบพระคุณ